जुनार बगैँचा पहेंलपुर—किसानमा उत्साह, बजारमा माग बढ्दो

रामेछाप । जुनार बगैँचा यतिबेला सुनौलो रौनकले चम्किएका छन् । हिउँदको आगमनसँगै यहाँका पहाडी बस्ती–बस्तीका बगैँचामा जुनार पाकेर पहेंलपुर बनेपछि किसानहरू भित्र्याउन, छान्न र बजार पठाउन अत्यन्त व्यस्त देखिन्छन् । वर्षभरिको मेहनतले फल दिएपछि किसानको अनुहारमा खुशी थपिँदै गएको छ ।
रामेछापका सुकाजोर, गाईटार, ओख्रेनी, भालुखोप, हिमगंगा, फूलासीलगायत क्षेत्रका किसानका अनुसार यस वर्ष समयमै वर्षा हुनु र रोग–कीराको प्रकोप न्यून हुनु उत्पादन बढ्नुका मुख्य कारण हुन् । गत वर्षको तुलनामा १०–१५ प्रतिशतसम्म बढी फल लागेको उनीहरूको भनाइ छ । रामेछाप नगरपालिका–७ का जुनार कृषक रामकुमार कार्की भन्छन्, “यो वर्ष मौसम अनुकूल भएकाले जुनार दाना ठूलो, रसिलो र गुणस्तरीय भएको छ । बजार मूल्य पनि राम्रो हुने अपेक्षा छ । स्थानीय स्तरमै व्यापारीहरूको चहलपहल बढेको छ ।”
जुनार उत्पादन रामेछापको प्रमुख आय–स्रोत बन्दै गएको छ । स्थानीय बगैँचाबाट उत्पादन हुने जुनार छिमेकी जिल्लादेखि राजधानी काठमाडौं, तराईका सहर तथा देशका ठूला बजारसम्म दैनिक रूपमा ढुवानी हुने गर्छ । पछिल्ला वर्षहरूमा माग बढेसँगै किसानको उत्साह झनै चुलिएको छ ।
राष्ट्रिय कृषि आधुनिकीकरण कार्यक्रम रामेछापका अनुसार रामेछाप नगरपालिका, मन्थली नगरपालिका र लिखु तामाकोशी गाउँपालिकामा हाल व्यवसायिक रूपमा जुनार खेती विस्तार भइरहेको छ । धेरै किसानले परम्परागत खेतीबाट व्यावसायिक मोडेलतर्फ बगैँचा विस्तार गरेका छन् । कृषि प्राविधिक बलबहादुर थापाका अनुसार रोग नियन्त्रण, मल व्यवस्थापन र आधुनिक प्रविधिको प्रयोग बढेपछि उत्पादन निरन्तर वृद्धि हुँदै आएको छ । गत वर्ष जिल्लामा ६४० हेक्टरमा खेती हुँदा ४ हजार मेट्रिक टन जुनार उत्पादन भएको थियो । जुनार बिक्रीबाट किसानले करिब २० करोड रुपैयाँ आम्दानी गरेका थिए । यस वर्ष उत्पादन थप बढ्ने अनुमान गरिएको छ ।
जुनार पाकेर पहेंलपुर बनेपछि गाउँ–बस्ती नै सुगन्धित र रमणीय देखिन्छ । पर्यटक र स्थानीय युवाहरू फाँट–फाँटमा पुगेर तस्बिर खिच्ने क्रम बढेको छ । अगुवा किसान शेरबहादुर तामाङ भन्छन्, “जुनारले गाउँमा आर्थिक मात्र होइन, सौन्दर्यतामै नयाँ जीवन भरिदिएको छ ।”
किसानलाई प्रोत्साहन गर्दै राष्ट्रिय कृषि आधुनिकीकरण कार्यक्रमले अमिलो जातका फलफूल खेतीमा अनुदान, सिँचाइ तथा प्राविधिक सहयोग प्रदान गर्दै आएको छ । बिरुवा, विषादी र बजार व्यवस्थापनमा ५० देखि ७५ प्रतिशतसम्म सहयोग पाइएपछि किसानको झनै आकर्षण बढेको छ । तर, श्रमिक अभाव र सिँचाइ समस्याले समय–समयमा चुनौती थप्ने गरेको किसानहरूले गुनासो गरेका छन् ।
पहेंलपुरजुनार बगैँचाले किसानका घर–आँगन मात्र होइन, जिल्लाको अर्थतन्त्रमै नयाँ ऊर्जा थप्दै ‘जुनार राजधानी’ को पहिचानलाई झनै मजबुत बनाइरहेको छ ।