कांग्रेसको रणनीति र विरासत जोगाउने दाउ

रामेछाप । रामेछाप यतिबेला आसन्न निर्वाचनको राजनीतिक रापले तात्दै गएको छन्। आगामी फागुन २१ गते हुने प्रतिनिधि सभाको निर्वाचनका लागि जिल्लाको राजनीतिक माहोलमा एउटा नयाँ तरंग पैदा भएको छ। विशेष गरी नेपाली कांग्रेस रामेछापले आफ्नो सांगठनिक सुस्ततालाई तोड्दै जसरी चुनावी अभियानको नयाँ खाका सार्वजनिक गरेको छ, यसले जिल्लाको चुनावी अंकगणितलाई मात्र होइन, मतदाताको मनोविज्ञानलाई समेत तरङ्गित बनाइदिएको छ। माघ १७ गते आफ्ना नेताहरूलाई जिल्लाका विभिन्न भूगोलमा चुनावी कमान्ड सम्हाल्ने गरी जिम्मेवारी सुम्पिएको कांग्रेस अब १९ गते सोमबारदेखि घरदैलो अभियानमार्फत ’ब्यालेट’ मा आफ्नो शक्ति पुनस्र्थापित गर्ने रणनीतिमा जुटेको देखिन्छ।
नेपाली कांग्रेस रामेछापले शनिबार डाकेको पूर्ण बैठक केवल एउटा औपचारिक भेला मात्र होइन, बरु यो त फागुनको चुनावी रणसंग्राम जित्ने एउटा बृहत् चक्रव्यूहको निर्माण स्थल बन्ने कांग्रेस रामेछापले जनाएको छ । जिल्लाका सबै तहका नेता र कार्यकर्ताहरूलाई एकै थलोमा उभ्याएर कांग्रेसले यो सन्देश दिन खोजेको छ कि उसभित्रको आन्तरिक एकता अब मैदानमा देखिनेछ। पार्टीका पूर्व सभापति रामचन्द्र खड्काको उम्मेदवारी दर्ता भएपछि केही समय काठमाडौँ केन्द्रित देखिएको कांग्रेस नेतृत्वले राजधानीमा रहेका जिल्लाका मतदाता र कार्यकर्ताहरूसँगको गहन छलफलपछि ठोस रणनीति तयार पारेको जनाएको छ । प्रचारप्रसार संयोजक हिमाल ढुङ्गेलले भने, यो बीचको समय “शान्त तयारी“ को समय थियो, र अबको समय “मैदानी गर्जन“ को हुनेछ। उम्मेदवारी दर्ता पछिको करिब दुई साताको मौनतालाई धेरैले कांग्रेसको कमजोरीका रूपमा विश्लेषण गरिरहँदा, पार्टी पंक्तिले भने यसलाई ’सुक्ष्म व्यवस्थापन’ को नाम दिएको छ।
कांग्रेसको यो चुनावी अभियानलाई सूक्ष्म रूपले नियाल्ने हो भने यसमा परिपक्वता र आचारसंहिता प्रतिको सम्मान स्पष्ट देखिन्छ। पार्टीले आफ्नो प्रचार शैलीलाई दुई चरणमा विभाजन गरेर एउटा सुसंस्कृत राजनीतिको नमुना पेश गर्न खोजेको छ। माघ १९ गते सोमबारदेखि खाँडादेवी गाउँपालिकाको वडा नं ३, भिरपानीबाट सुरु हुने अनौपचारिक घरदैलो अभियानले मतदाताको घरको दैलो मात्र होइन, मनको ढोका समेत ढकढक्याउने लक्ष्य राखेको छ। सचिव विनोद कार्कीले उल्लेख गरे अनुसार, कुन दिन, कुन समय र कुन स्थानमा टोली पुग्ने भन्ने कुराको घडीपोला समेत निश्चित भइसकेको छ। यसको अर्थ हो, कांग्रेस यसपटक कुनै पनि संयोगको भरमा छैन, बरु हरेक पाइला नापेर चाल्दैछ। यो अनौपचारिक भेटघाटमा भाषणबाजी, चर्को नारा र तामझामलाई पूर्ण रूपमा निषेध गरिएको छ। यसको साटो नेताहरूले मतदाताको खेतबारी र चुल्होसम्म पुगेर स्थानीय समस्या सुन्ने, सुझाव लिने र पार्टीको विगतको योगदानका बारेमा मधुर संवाद गर्ने नीति लिएका छन्।
यो अभियानको मुख्य मन्त्र नै “जनताका कुरा सुन्ने र आफ्ना कुरा बुझाउने“ हो, पार्टीका अर्का सचिव दीपक खड्काले भने । कतिपय ठाउँमा कांग्रेसका पुराना मतदाताहरूमा देखिएको असन्तुष्टि र नयाँ पुस्ताको अपेक्षालाई सम्बोधन गर्न यो अनौपचारिक चरण निकै फलदायी हुने राजनीतिक विश्लेषकहरूको ठम्याइ छ। आचारसंहिताको पूर्ण पालना गर्दै समिति र सक्रिय टिम गाउँ–गाउँ पुग्दा त्यसले गाउँलेहरूमा अनावश्यक त्रास वा दबाब भन्दा पनि एउटा आत्मीयताको सञ्चार गर्ने अपेक्षा गरिएको छ।
फागुन ४ गतेदेखि लिखु तामाकोशीको नागीबाट हुने औपचारिक अभियानमा कांग्रेसले आफ्नो शक्ति प्रदर्शन र चुनावी एजेन्डाहरूलाई सार्वजनिक रूपमा घन्काउनेछ। सचिव कार्कीका अनुसार, “प्रचारप्रसारलाई सशक्त पार्दै कांग्रेसले आफ्ना राष्ट्रिय स्तरका नेताहरूलाई समेत रामेछापको चुनावी सभाहरूमा उतार्ने सम्भावना छ। विशेष गरी नेकपा एमाले र अन्य कम्युनिष्ट घटकहरूले यसअघि नै गाउँ–टोलमा घरदैलो अभियान थालिसकेको र नयाँ शक्ति भनिएको रास्वपा लगायतका दलहरू सामाजिक सञ्जालमा आक्रामक देखिएको अवस्थामा कांग्रेसलाई आफ्नो पुरानो विरासत जोगाउन निकै कसरत गर्नुपर्ने देखिन्छ।
रामेछापको चुनावी मैदान यसपटक निकै भीडभाडपूर्ण छ। एक मात्र निर्वाचन क्षेत्र रहेको यस जिल्लामा कांग्रेसका रामचन्द्र खड्काका सहित १७ जना उम्मेदवारहरू चुनावी प्रतिस्पर्धामा उत्रिनुले पनि यहाँको राजनीतिक महत्वलाई झल्काउँछ। ३ जना स्वतन्त्र उम्मेदवारहरूको उपस्थिति र साना दलहरूको ’भोट कटौती’ गर्ने सम्भावनाले ठूला दलहरूलाई निकै सतर्क बनाएको छ। यस्तो जटिल अवस्थामा कांग्रेसले अवलम्बन गरेको प्रचार मोडेल कति प्रभावकारी हुन्छ भन्ने कुराले फागुन २१ को परिणाम निर्धारण गर्नेछ। कांग्रेसको बलियो आधार इलाका मानिने ग्रामीण भेगहरूमा कम्युनिष्टहरूको बढ्दो प्रभाव र नयाँ पुस्ताको वैकल्पिक राजनीतिको खोजीलाई चिर्न कांग्रेसले घरदैलोमा कस्तो ‘कन्टेन्ट’ लैजान्छ, त्यो नै मुख्य कुरा हो।
चुनावी अभियानको दौरानमा भाषण र नारालाई निरुत्साहित गरेर घरदैलोमा केन्द्रित हुनुले कांग्रेसले यसपटक भावनात्मक राजनीति गर्न खोजेको देखिन्छ। रामेछापको विकास, सडक सञ्जालको विस्तार, स्वास्थ्य सेवाको पहुँच र स्थानीय उत्पादनको बजार जस्ता विषयलाई कांग्रेसले आफ्नो मुख्य चुनावी मुद्दा बनाउन खोजेको छ। उम्मेदवार रामचन्द्र खड्काको सालिन व्यक्तित्व र पुरानो कार्यकर्ता हुनुको नाताले उनलाई ‘सेन्टिमेन्टल भोट’ पनि मिल्ने कांग्रेसको विश्वास छ। तर, विपक्षीहरूले कांग्रेसको मौनतालाई ‘नेतृत्वको अलमल’ भनेर प्रचार गरिरहेका बेला १९ गतेदेखिको यो आक्रामक अभियानले उनीहरूको आरोपलाई कस्तो जवाफ दिनेछ, त्यो हेर्न बाँकी नै छ।
यो निर्वाचन केवल एक जनप्रतिनिधि छान्ने प्रक्रिया मात्र होइन, यो त पुराना राजनीतिक दलहरूका लागि आफ्नो लोकप्रियताको अग्निपरीक्षा पनि हो। कांग्रेसले तयार पारेको यो विस्तृत ‘सेडूल’ र नेताहरूको जिम्मेवारी बाँडफाँडले एउटा कुरा प्रस्ट पारेको छ, कांग्रेस यो लडाइँलाई हलुका रूपमा लिइरहेको छैन। निर्वाचन आयोगले तोकेको अन्तिम समयसम्म चल्ने औपचारिक अभियानले रामेछापको प्रत्येक वडा र टोलमा चुनावी लहर ल्याउने निश्चित छ। मतदाताले अब पुराना प्रतिबद्धता र नयाँ योजनाको तुलना गर्नेछन्। के कांग्रेसले आफ्नो यो व्यवस्थित तयारीमार्फत रामेछापको किल्ला सुरक्षित राख्न सक्ला? अथवा प्रतिस्पर्धीहरूको सुरुवाती अग्रताले उसलाई छायाँमा पार्ला? यी प्रश्नहरूको उत्तर फागुन २१ को मतदान र त्यसपछिको गणनाले दिने नै छ। तर, यतिबेला भने रामेछापको राजनीतिमा ‘कांग्रेसको घरदैलो’ चर्चाको विषय बनेको छ।